Παιχνίδια πετρελαίων, δύο ιστοριούλες

Από το Cogito Ergo Sum

Μέρος 1ο

Σήμερα ξεκινάμε την αφήγηση μιας πολύ διδακτικής ιστοριούλας. Αυτή η ιστοριούλα αποτυπώνει ανάγλυφα τα διεθνή παιχνίδια του κεφαλαίου και μας δίνει ακόμη μια απόδειξη ότι μπροστά στο κέρδος δεν υπάρχει χώρος για «απαρχαιωμένους» όρους, όπως πατρίδα, σύνορα, πιστεύω κλπ. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Ίσως, το όνομα Μιχαήλ Χοντορκόφσκι να ηχεί παράξενα στα αφτιά αρκετών, οπότε ας ξυπνήσουμε πρώτα μερικές μνήμες. Ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα της δεκαετίας του 1990 κατά του ρωσικού λαού ήταν η καταλήστευση του πλούτου της χώρας από την νέα κάστα των αποκαλούμενων «ολιγαρχών». Δηλαδή, εκείνων των τυχοδιωκτών, οι οποίοι με τις ευλογίες της παρέας του τότε προέδρου της χώρας Μπόρις Γιέλτσιν, αγόρασαν για ένα κομμάτι ψωμί τις πρώτες ύλες, την βαριά βιομηχανία και τις τράπεζες της μετασοβιετικής Ρωσίας. Ο πιο πετυχημένος από αυτούς τους ολιγάρχες ήταν ο Μιχαήλ Μπορίσοβιτς Χοντορκόφσκι.

Γεννημένος το 1963 από γονείς χημικούς, σπούδασε κι αυτός χημεία στο Ινστιτούτο Μεντελέγιεφ στη Μόσχα, ενώ παράλληλα έκανε κομματική καριέρα στην Κομσομόλ. Η εμπλοκή του στην κομματική νεολαία, η οποία επί Γκορμπατσόφ πήρε την άδεια να κάνει …καπιταλιστικά πειράματα, του επέτρεψε να γίνει το 1989 επικεφαλής της Τράπεζας για την Καινοτομία και την Τεχνική Πρόοδο. Πριν καταρρεύσει η Σοβιετική Ένωση, η εν λόγω τράπεζα πέρασε στην ιδιοκτησία του Χοντορκόφσκι, ο οποίος αποδείχθηκε πολύ ταλαντούχος και στις τραπεζικές εργασίες και στην καλλιέργεια των πολιτικών σχέσεών του (αν θυμηθήκατε τον Κοσκωτά, καλώς τον θυμηθήκατε). Το 1993, μάλιστα, ο Γιέλτσιν τον έκανε αναπληρωτή υπουργό ενέργειας, ενώ στις βουλευτικές εκλογές της ίδιας χρονιάς ο Χοντορκόφσκι χρηματοδότησε τον προεκλογικό αγώνα του κόμματος του προέδρου. Τρία χρόνια αργότερα ο ανερχόμενος μάνατζερ ανέλαβε και τον τότε δεύτερο σε μέγεθος ρωσικό όμιλο πετρελαίου Yukos, ενώ συνέχιζε να στηρίζει με χρήματα και με τους συνεργάτες του τον Γιέλτσιν.

Δυστυχώς για τον Χοντορκόφσκι, ο Γιέλτσιν μάς τελείωσε και στην θέση του ήρθε ο Πούτιν, ο οποίος έδωσε συγχωροχάρτι σε όλους τους ολιγάρχες, υπό τον όρο να στηρίξουν τα συμφέροντα της Ρωσίας– όπως τουλάχιστον τα όριζε ο ίδιος. Τότε ο Χοντορκόφσκι έκανε το μεγάλο λάθος. Υπερεκτίμησε τις δυνάμεις του και κοντραρίστηκε ανοιχτά με τον Πούτιν, με αποτέλεσμα να καταστραφεί. Με μια στημένη δίκη για…φοροδιαφυγή, ο Πούτιν έκλεισε στην φυλακή τον Χοντορκόφσκι και κρατικοποίησε την Yukos.

Σιγά-σιγά, πάνω στην Yukos, ο Πούτιν έστησε έναν πετρελαιικό κολοσσό, την Rosneft. Επί κεφαλής αυτού του κολοσσού, τοποθετήθηκε το επί δεκαπενταετία δεξί χέρι του Πούτιν, ο Ιγκόρ Σέτσιν. Ο Σέτσιν είναι παλιός γνώριμος του Πούτιν (υπηρέτησαν μαζί στην Κα-Γκε-Μπε) και τόσο αφοσιωμένος ώστε σήμερα είναι όχι μόνο πρόεδρος της Rosneft αλλά και…αντιπρόεδρος της κυβέρνησης!

Και τώρα που είδαμε τους πρωταγωνιστές, ας πάμε στην κυρίως ιστορία μας, η οποία ξεκινάει πριν περίπου δυο μήνες, στις 15 Ιανουαρίου. Εκείνη την ημέρα, ως πρόεδρος της Rosneft, ο Σέτσιν υπέγραψε συμφωνία συνεργασίας της εταιρείας του με την γνωστή μας BP, για την από κοινού εκμετάλλευση των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων της Αρκτικής. Η καταταλαιπωρημένη από την περιπέτειά της στον Κόλπο του Μεξικού βρεττανική εταιρεία αναζητούσε εναγωνίως τρόπο να βγει από την κρίση και να ξανασηκώσει κεφάλι. Από την άλλη, οι ρώσοι καιροφυλακτούσαν χρόνια για μια συνεργασία που θα τους άνοιγε διεθνείς ορίζοντες. Έτσι, αφού τα συμφέροντα των δυο πλευρών συναντήθηκαν, είναι απόλυτα λογικό ότι δεν θα αργούσε να επιτευχθεί μια συμφωνία συνεργασίας.

Η πλάκα είναι ότι αυτή η συμφωνία προκάλεσε την δυσαρέσκεια των…ΗΠΑ! Σαν πρωταγωνιστής κωμωδίας, ο «δημοκρατικός» πρόεδρος της επιτροπής φυσικών πόρων της βουλής των αντιπροσώπων Έντουαρντ Μάρκεϋ, ζήτησε από τις αρμόδιες αρχές των ΗΠΑ να εξετάσουν την συμφωνία BP-Rosneft, επειδή η BP αποτελεί τον μεγαλύτερο προμηθευτή πετρελαίου του αμερικανικού στρατού και, επομένως, τίθεται ζήτημα ασφάλειας της χώρας! Μάλιστα, πάνω στα νεύρα του, ο Μάρκεϋ ξεστόμισε και το εξής απίθανο: «αν κάποτε BP σήμαινε British Petroleum, τώρα σημαίνει Bolshoi Petroleum»!

Μέρος 2ο

Μια φορά κι έναν καιρό, λοιπόν, ο κόσμος ήταν χωρισμένος σε δυο στρατόπεδα. Υποτίθεται, ότι για τον χωρισμό αυτόν έφταιγαν δυο διαμετρικά αντίθετες κοινωνικές φιλοσοφίες. Έπρεπε να περάσει μισός αιώνας για να ξεκαθαρίσει ότι καμμιά κοινωνική φιλοσοφία δεν έφταιγε. Η μόνη φιλοσοφία που χώριζε τον κόσμο ήταν εκείνη του χρήματος.

Το ίδιο επαληθεύθηκε και στην ιστοριούλα μας. Αφού η βρεττανική BP και η ρωσική Rosneft συμφώνησαν στα φράγκα, γιατί να μένουν χωρισμένες; Κάνανε, λοιπόν, κολλεγιά. Δίνει η Rosneft στην BP το 9,5% των μετοχών της, δίνει η BP στην Rosneft το 5% των δικών της μετοχών και…έσονται οι δύο εις σάρκα μίαν! Πόσο κόστισε αυτή η τράμπα των δυο πακέτων; Μόλις 5,8 ψωροδισεκατομμυριάκια ευρώ…

Φυσικά, τα λεφτά δεν έχουν καμμιά αξία μπροστά στον έρωτα. Και η Αρκτική είναι όντως άξια κάθε θυσίας. Μετριώτατοι υπολογισμοί ανεβάζουν τα πετρελαιικά της αποθέματά της σε 5 δισεκατομμύρια τόννους και εκείνα του φυσικού αερίου σε 10 τρισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Είναι να παίζει κανείς με τέτοια νούμερα;

Αλλά ας αφήσουμε λίγο την Αρκτική. Στο προικοσύμφωνο του γάμου BP-Rosneft, η πρώτη συμμετέχει με 33% και η δεύτερη με 67%. Η κοινοπραξία που στήθηκε μ’ αυτό το προικοσύμφωνο δηλώνει το καταστατικό της ενδιαφέρον για την εξερεύνηση και εκμετάλλευση κοιτασμάτων σε τρίτες χώρες. «Μα η Αρκτική δεν είναι χώρα», θα πεταχτούν κάποιοι. Αχ, κουτά παιδιά! Στην Αρκτική τα πράγματα είναι ξεκάθαρα: η εκμετάλλευση θα γίνει από τις χώρες που έχουν προβολή σ’ αυτήν. Για παράδειγμα, η Δανία θα εκμεταλλευτεί την έκταση που ορίζεται από την νοητή προέκταση των συνόρων της πάνω στον βόρειο πόλο, η Νορβηγία την έκταση που αντιστοιχεί στην νοητή προέκταση των δικών της συνόρων κλπ.

«Μα τί δουλειά έχει τότε η BP, αφού η Αγγλία δεν έχει νοητή προέκταση στον βόρειο πόλο;», θα διαμαρτυρηθούν κάποια άλλα κουτά παιδιά. Βρε σεις, ποιος χέστηκε; Τα ρωσικά πετρέλαια θα εκμεταλλευτεί η κοινοπραξία. Μπορεί η Αγγλία να μη «βλέπει» Αρκτική, αλλά η BP έχει καλύτερη τεχνογνωσία από την Rosneft και τεράστιο δίκτυο σε όλον τον κόσμο. Καταλάβαμε τώρα γιατί οι άγγλοι έχουν μόνο το 33% στο όλο κόλπο; Κι αν αναρωτιέστε μήπως η Rosneft έκανε μαλακία παραχωρώντας δικαιώματα στους εγγλέζους, σκεφτείτε πόσα οφέλη θα έχει η ρωσική αστική τάξη από τις στενώτερες σχέσεις της με την βρεττανική αστική τάξη. Για να το καταλάβουμε καλύτερα αυτό, ας ανοίξουμε μια παρένθεση.

Το 2006, η Rosneft σκέφτηκε να κάνει ένα ευρωπαϊκό άνοιγμα. Προσπάθησε, λοιπόν, να πουλήσει μετοχές της στο χρηματιστήριο του Λονδίνου. Δυστυχώς γι’ αυτήν, το σχέδιο απέτυχε. Οι βρεττανικές αρχές μπλοκάρησαν την διαδικασία με την δικαιολογία ότι η Rosneft είχε σχέση με την Yukos. Η αλήθεια ήταν ότι οι εγγλέζοι είχαν πολύ στενοχωρηθεί από την απομάκρυνση του Χοντορκόφσκι, με τον οποίο ετοίμαζαν μερικές καλές δουλειές. Έτσι, έπαιρναν το αίμα τους πίσω μπλοκάροντας την Rosneft. Τώρα, μετά την συμφωνία BP-Rosneft, ο δρόμος ανοίγει διάπλατα για τους Ρώσους. Κατανοητό; Κλείνουμε την παρένθεση.

Ας απαντήσουμε τώρα και στην προηγούμενη απορία περί «τρίτων χωρών». Μπορεί στην Αρκτική να μην υπάρχουν διαθέσιμες «τρίτες χώρες» αλλά υπάρχουν αλλού. Ας πούμε…στην Μεσόγειο. Για σκεφτείτε, τί θα συμβεί αν τραβήξει σε μάκρος το μπουρδέλο της βόρειας Αφρικής, με τις αναταραχές και την πολιτική αστάθεια. Αν και δεν χρειάζεται μεγάλη φαντασία για να μαντέψουμε. Αρκεί να ανοίξουμε μερικά βιβλία Ιστορίας για να δούμε τί έγινε σε αντίστοιχες καταστάσεις κατά το παρελθόν, όπως π.χ. στο Ιράκ, στην νοτιοανατολική Ασία ή στην μεσοδυτική Αφρική.

Δεν μπορούμε να ολοκληρώσουμε την ιστοριούλα μας χωρίς να ρίξουμε άλλη μια ματιά στην αμερικανική πλευρά. Βέβαια, το «Bolshoi Petroleum» δεν στέκει, εφ’ όσον η BP δεν έχει καμμιά διάθεση να τα χαλάσει με τις ΗΠΑ. Όμως, οι αμερικανοί έχουν δίκιο να ανησυχούν μιας και βλέπουν να διαμορφώνονται νέες στρατηγικές ενεργειακές συμμαχίες εκτός της δικής τους επιρροής. Έτσι, οι ΗΠΑ επανήλθαν δριμύτερες στην διεκδίκηση χώρου στην Αρκτική λόγω της προβολής που έχει εκεί η Αλάσκα. Μόνο που διεκδικούν πολύ μεγαλύτερο κομμάτι από εκείνο το οποίο τους αναγνωρίζουν οι ρώσοι. Μέχρι πού θα τραβήξει αυτή η κόντρα; Ίδωμεν…

Το συμπέρασμα είναι ότι τα ενεργειακά αποθέματα του πλανήτη αποτελούν βασικά πιόνια στην διεθνή σκακιέρα των καπιταλιστικών ανταγωνισμών. Είναι σίγουρο ότι στον βωμό του κέρδους θα θυσιαστούν σίγουρα το περιβάλλον και, σχεδόν σίγουρα, η ειρήνη. Όμως, το πιο σίγουρο είναι ότι ο απλός λαός δεν έχει να περιμένει κανένα όφελος από οποιαδήποτε εξέλιξη.

Advertisements

Posted on 12/03/2011, in Κόσμος, Πληροφόρηση and tagged , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink. Σχολιάστε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: