Starbucks, ή, το πρώρο τέλος της ιστορίας

Από Radical Desire

Στο Starbucks–σε όποιο Starbucks και να πας, παγκόσμια–, το ρολόι είναι παγωμένο στο σημείο αποκορύφωσης της φιλελεύθερης ουτοπίας πριν την κρίση του 2007. Η μουσική είναι πάντοτε τζαζ ή φολκ — μια μουσική πακεταρισμένης διαμαρτυρίας που συνοδεύει ήρεμα νωχελικούς αναγνώστες που αναζητούν ένα πολιτισμένο περιβάλλον για τις ατομικές τους αναζητήσεις. Υπάρχουν πάντα χρήστες λάπτοπ, τούς οποίους περιβάλλει, σχεδόν αναπόφευκτα, μια σχετική αίγλη εμβρίθειας, σε αντίθεση με τους λούμπεν χρήστες των νετ καφέ, χωμένους στα ηλεκτρονικά παιχνίδια, τα τσατ ρουμ και τα ποδοσφαιρικά σάιτ. Η επίπλωση έχει μια συγκρατημένη –αλλά και πλήρως τυποποιημένη– ζεστασιά, σε αντίθεση με το θλιβερό νεοκιτς των περισσότερων συνηθισμένων καφετεριών. Το στυλ θα μπορούσε να χαρακτηριστεί μέσω κάποιου παράδοξου όρου όπως «μεταμοντέρνος κλασικισμός». Τα διατιθέμενα αγαθά εκπροσωπούν ένα είδος φαντασμαγορικού παντρέματος Ευρώπης και Αμερικής –biscotti, croissant, και espresso machiato από τη μία, cheesecake, muffins και carrot cake απ’ την άλλη– του οποίου το υποσυνείδητο ή κατεσταλμένο είναι οι ετικέτες «Made in China» κάτω από τα φλυντζάνια ή τα θερμός, και φυσικά, οι τριτοκοσμικές ζώνες παραγωγής του καφέ. Τα μοτίβα και οι εικονογραφήσεις των προϊόντων παραπέμπουν σε ένα αέναο φίφτις κουλ ή ένα μίγμα νίου έιτζ και καλοπροαίρετου χιπισμού. Κάπου στον χώρο δηλώνεται κάποιου είδους φιλανθρωπική εμπλοκή.

Το Starbucks, εν ολίγοις, είναι η πρακτική, εμπορευματική μετάφραση του «ιδανικού εγώ» του πρώτου κόσμου πριν την οικονομική κατάρρευση: ενός κόσμου του οποίου η ιδεολογία του κυρίαρχου έχει εξασθενίσει στον βαθμό του να παραπέμπει απλώς σε κάποια αφηρημένη καλλιέργεια της πραότητας και της θετικής σκέψης, και συνάμα, σε μια διάθεση απόσυρσης από την θορυβώδη συγκρουσιακότητα της ανταγωνιστικής πολιτικής κοινωνίας, σε ένα είδος μετριοπαθούς μοναστισμού. Εδώ, οι «κοσμοϊστορικές» δυνάμεις της πραγματικής δυτικής ιστορίας –οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η Αγγλία– αποκόπτονται από την βίαια τους υλικότητα για να αναμειχθούν ως υλικά για υπνωτικά σε καταπραϋντικά χαρμάνια. Οι πολιτισμικές αντιστάσεις του 50 και του 60 ξαναπακετάρονται ως μορφές ελάφρυνσης της καταναλωτικής ενοχής. Και ο θόρυβος του δρόμου –και στην ελληνική περίπτωση, οι ζητιάνοι και οι παρείσακτοι– μειώνεται αποτελεσματικά, αφήνοντάς σε μια ημι-μελαγχολική, ημι-ηδονική κατάσταση ληθάργου δίχως τέλος, και εις τους αιώνες των αιώνων, αμήν.

Στην Ελλάδα του 2011, το όλο σκηνικό μοιάζει με ένα από εκείνα τα λίγο κιτς, λίγο νοσταλγικά τοπία σε κρυστάλλινες σφαίρες όπου κινούνται άψυχες φιγούρες αθόρυβα και πέφτει ένα ψεύτικο και ανώδυνο χιόνι. Στο Starbucks, είναι εφικτή η αρχαιολογία του πρόσφατου, αλλά συνάμα τόσο μεμακρυσμένου παρελθόντος: αντικρίζεις μια αεροστεγή καψούλα όπου φυλάσσεται ανέπαφο αυτό που οι δυτικές κοινωνίες θεώρησαν και βίωσαν ως τελειοποίησή τους, εξύψωσή τους από τα αδιέξοδα της ιδεολογίας και τον ορυμαγδό της ιστορίας· ακούς την αποτρόπαια εύηχη μουσική μιας ορχήστρας σε μοιραίο κρουαζιερόπλοιο, λίγο πριν την σύγκρουση με το παγόβουνο.

I’ll have the coffee to go, please.

Από Radical Desire

Advertisements

Posted on 28/04/2011, in Απόψεις / Θεωρίες, Εξέλιξη, Κοινωνία and tagged , , . Bookmark the permalink. Σχολιάστε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: