Monthly Archives: Ιανουαρίου 2021

Το κίνημα των κατειλημμένων χωριών στην Ισπανία και δύο συμβολικά παραδείγματα

  • Εικονογράφηση : Kyan

Η Ισπανία, όπως πολλές άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, πάσχει από την ερημοποίηση της υπαίθρου με αποτέλεσμα την εγκατάλειψη χωριών και οικισμών. Το γεγονός αυτό παρατηρήθηκε έντονα κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Φράνκο όπου λόγω της σκληρής πολιτικής που ακολούθησε πολλοί από τους κατοίκους ολιγομελών χωριών αναγκάστηκαν για οικονομο-κοινωνικούς λόγους να μεταναστεύσουν στις πόλεις ή σε άλλα μεγαλύτερα χωριά. Στη συνέχεια, τα χωριά αυτά κατά την πλειοψηφία τους περνούσαν στην ιδιοκτησία της εκάστοτε αυτόνομης περιφέρειας όπου είτε χρησιμοποιούσε τη γη προς όφελος της (εκμετάλλευση ξυλείας κλπ) ή αδιαφορούσε για την ύπαρξη τους. Στην αναζήτηση εναλλακτικών προταγμάτων και ενός διαφορετικού τρόπου ζωής στο τώρα, συλλογικότητες του αναρχικού, αντιμιλιταριστικού και γενικά του αντι-κρατικού κινήματος στην Ισπανία ξεκίνησαν ένα κίνημα κατάληψης εγκαταλελειμμένων χωριών σε συγκεκριμένα μέρη της Ιβηρικής χερσονήσου. Αυτό το κίνημα έρχεται ως απάντηση στην αυτοδιαχείριση των ζωών μας πέρα από αστικά κέντρα προς μία κατεύθυνση αποαναπτυξιακή, αυτάρκειας και παραγωγής της τροφής και αναβίωση της ιστορικής μνήμης της υπαίθρου. Άνθρωποι που συμμετείχαν και συμμετέχουν στο κίνημα αυτό, έχουν επιρροές από την ριζοσπαστική οικολογία, την τοπικοποίηση, την ιδέα των οικοκοινοτήτων και του κοινοτισμού και την αυτοοργάνωση/ αυτοδιαχείριση.

Η κατάληψη ενός τέτοιου χωριού γίνεται συνήθως από μία συλλογικότητα όπου τα άτομα σιγά σιγά ανακατασκευάζουν τα κτίρια και εγκαθίστανται σε αυτά. Αυτή είναι μία διαδικασία χρόνων όπου πλήθος αλληλέγγυων/ες σπεύδουν να βοηθήσουν υλικά, πρακτικά και πολιτικά. Η διαδικασία αυτή, τις περισσότερες φορές, δεν είναι μία διαδικασία κρυφή αλλά ένα δημόσιο κάλεσμα σε όποιον/α ενδιαφέρεται για την επανοικειοποίηση εκείνου του χώρου. Αυτό θέτει το γεγονός σε ένα δημόσιο διάλογο όπου πολλές φορές το κράτος αντιδρά με καταστολή και από την άλλη αντίσταση από τους/τις καταληψίες. Η αντίδραση αυτή εξαρτάται από το ειδικό ιδιοκτησιακό καθεστώς του χωριού αλλά και την πολιτική ταυτότητα των νέων κατοίκων και την διάθεση διαλόγου και από τις δύο πλευρές. Στο χρονικό αυτού του κινήματος έχουν υπάρξει χωριά όπου κτίστηκαν και ακόμα συνεχίζουν την πορεία τους και χωριά όπου λόγω της εισβολής της αστυνομίας έπρεπε να ξαναγκρεμιστούν.

Σε αυτό το κείμενο θα ήθελα να εμβαθύνω σε δύο συμβολικά παραδείγματα που γέννησε αυτό το κίνημα, χωρίς να σημαίνει ότι είναι πιο σημαντικά αλλά λόγω προσωπικής εμπειρίας γνωρίζω καλύτερα. Το πρώτο είναι το χωριό Lakabe στην περιφέρεια Navarra της Ισπανίας και το δεύτερο είναι το χωριό Fraguas της περιφέρειας Guadalajara, δυο εγχειρήματα κατάληψης εγκαταλελειμμένων χωριών σε διαφορετικά χρονικά πλαίσια και με διαφορετική πορεία. Τα παραδείγματα αυτά παρουσιάζονται μέσα από τα μάτια ενός παρατηρητή και επισκέπτη σε συνδυασμός με τις προσωπικές μαρτυρίες των κατοίκων. Πιστεύω ότι μπορούν να δουλέψουν ως παραδείγματα προς έμπνευση για παρόμοια κινήματα στην Ελλάδα.

Read the rest of this entry

Το φαινόμενο των χόμπος και ο «Δρόμος» του Τζακ Λόντον

Άρθρο της Ιωάννας Μαρίας Μαραβελίδη , αλιευμένο από Αυτολεξεί

«…Μακρυμάλληδες ιεροκήρυκες βγαίνουν κάθε βραδιά, για να σου πουν ποια είναι τα λάθη και ποια τα σωστά· μα όταν τους ρωτάς τι θα φας, αυτοί σου απαντούν τόσο γλυκά: θα φας ένα γεια σου και γεια, σε αυτή τη δοξασμένη τ’ ουρανού γωνιά· δούλευε και προσευχήσου, πάνω στα άχυρα ζήσε τη ζωή σου· θα τρως καλά όταν πεθάνεις…»

Τζο Χιλ (ποιητής, τραγουδοποιός, αγκιτάτορας και χόμπο)[1]

Δυο λόγια για το βιβλίο

Στο περίφημο βιβλίο του Τζακ Λόντον, Ο δρόμος (1907) –που έχει μεταφραστεί και εκδοθεί από αρκετούς οίκους και στα ελληνικά– ο ίδιος περιγράφει τις περιπέτειές του από όσα έζησε, είδε και άκουσε στα χρόνια της περιπλάνησής του στις ΗΠΑ και στον Καναδά. Μέσα από τις σελίδες της σύντομης αφήγησής του ζωντανεύει η γεμάτη απροσδόκητες εναλλαγές ζωή του αλήτη: η λαθραία επιβίβαση στα τρένα, η φυλακή αλλά και η συντροφικότητα, η ανεμελιά και το λαμπερό πρόσωπο της περιπέτειας ως τρόπου ζωής. «Ίσως το πιο ισχυρό θέλγητρο της αλητείας να είναι η απουσία της μονοτονίας», αναφέρει.

Οι εννιά αυτοβιογραφικές ιστορίες που περιέχονται στο βιβλίο έχουν να κάνουν, συγκεκριμένα, με τα χρόνια που ο ίδιος ο Λόντον έζησε ως χόμπο, κατά τη δεκαετία του 1890, ενώ ήταν ακόμη έφηβος και η μεγάλη οικονομική κρίση έπληττε την Αμερική. Οι περιπέτειές του έχουν να κάνουν με την καθημερινή μάχη για επιβίωση, με μια ηθική του δρόμου, με τσακωμούς και κυνηγητά από αστυνομικούς και σταθμάρχες τρένων. Διαβάζουμε, μεταξύ άλλων, για τη φιλευσπλαχνία και τη βοήθεια που προσέφεραν οι φτωχοί στους πεινασμένους χόμπος, σε αντίθεση με την ψεύτικη φιλανθρωπία των πλουσίων. Διαβάζουμε για την υποκρισία των Αρχών και του δικαστικού συστήματος και των «καθώς πρέπει» ανθρώπων που αρκετές φορές αποδεικνύονται χειρότεροι από εκείνους που βλέπουν υποτιμητικά. Μία ξεχωριστά δυνατή στιγμή του βιβλίου αποτελεί το μαστίγωμα των τσιγγάνων (τους οποίους αποκαλεί «αδέλφια») από τον αρχηγό τους. Ο Λόντον μάς εξηγεί πως η απάθεια των γύρω του έκανε και τον ίδιο να μην αντιδράσει –η απάθεια είναι αυτή που κάνει τον κάθε νόμο να φαντάζει ισχυρότερος απ’ ό,τι είναι. Ο Λόντον ήταν γνωστός για τις πολιτικές του ανησυχίες και δεν θα πρέπει να το ξεχνούμε αυτό. Παράλληλα, όμως, δεν ωραιοποιεί καθόλου τις καταστάσεις και τη σκληρότητα που είχε το να επιβιώνεις, κάποιες φορές ακόμη και εναντίον των άλλων εξαθλιωμένων συνοδοιπόρων σου…

Ο τρόπος που περιγράφει τις ιστορίες του, τα μέρη και τους ανθρώπους που γνώρισε, είναι πράγματι ιδιαίτερος. Ο ρεαλισμός –ή και κυνισμός– είναι έντονος, η ειρωνεία διάχυτη, η ματιά του οξυδερκής και η χρήση της αργκό συχνή. Ταυτόχρονα, οι συχνές αναφορές στο τεράστιο σιδηροδρομικό δίκτυο της Αμερικής και των σταθμών της σε φέρνουν πιο κοντά στη γεωγραφία της και στις αχανείς της αποστάσεις. Έτσι, διαβάζεται ακόμη καλύτερα, με το μαύρο αλλά και συναρπαστικό παιχνίδι της περιπλάνησης να ζωντανεύει, αν έχεις δίπλα σου και έναν σχετικό χάρτη.

Για να καταλάβουμε, όμως, καλύτερα το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσονται οι ιστορίες του βιβλίου είναι χρήσιμο να διερευνήσουμε το κοινωνικό φαινόμενο των χόμπος, πράγμα στο οποίο στοχεύει και το παρόν κείμενο:

Read the rest of this entry
Αρέσει σε %d bloggers: